Popularny suplement na koncentrację może skracać życie mężczyzn. Nowe wyniki badań

L-tyrozyna od lat należy do najchętniej wybieranych suplementów wspierających koncentrację, motywację i odporność na stres. Osoby pracujące umysłowo, studenci oraz sportowcy sięgają po nią w okresach intensywnego wysiłku poznawczego. I choć suplementacja tyrozyną uważana jest za bezpieczną, najnowsze badanie pokazuje, że nadmiar tego aminokwasu może skracać życie mężczyzn blisko o rok. Co ciekawe, u kobiet takiej zależności nie zaobserwowano.

Nadmiar tyrozyny może skracać życie mężczyzn – nowe wyniki badań

Naukowcy z Uniwersytetu Hongkońskiego oraz University of Georgia przeanalizowali informacje z UK Biobank – jednej z największych na świecie baz danych zawierających dane zdrowotne, genetyczne i dotyczące długości życia. W badaniu wzięło udział dokładnie 272 475 osób.

Sprawdzono dwa blisko powiązane aminokwasy: tyrozynę oraz jej prekursor – fenyloalaninę. Badacze połączyli zwykłą analizę statystyczną z metodą genetyczną, która pozwala lepiej ocenić, czy dany związek jest przyczynowy. Pełny artykuł naukowy opublikowano w czasopiśmie Aging już pod koniec 2025.

Wyniki były jednoznaczne: wyższe poziomy tyrozyny we krwi wiązały się z krótszą oczekiwaną długością życia u mężczyzn. Genetyczna analiza wykazała, że mężczyźni z istotnie podwyższonymi poziomami tego aminokwasu mogą żyć średnio o niemal rok krócej. U kobiet takiego związku nie stwierdzono – efekt okazał się wyraźnie zależny od płci.

Po dokładnym rozdzieleniu wpływu tyrozyny i jej prekursora – fenyloalaniny – okazało się, że to właśnie tyrozyna odpowiada za obserwowane ryzyko. Fenyloalanina nie wykazywała niezależnego wpływu na długość życia w żadnej z płci.

Metoda genetyczna zastosowana w badaniu jest jedną z najmocniejszych dostępnych w tego typu analizach. Polega na tym, że niektóre warianty genów naturalnie i losowo wpływają na poziom tyrozyny przez całe życie – niezależnie od diety, stylu życia czy chorób.

Dzięki temu łatwiej stwierdzić, że to właśnie wyższy poziom tyrozyny może wpływać na długość życia, a nie na przykład odwrotnie (że choroba podnosi poziom aminokwasu). W badaniu wzięto także pod uwagę inne czynniki, jak wiek, masę ciała, palenie tytoniu, choroby współistniejące i wiele innych zmiennych.

Wpływ tyrozyny na długość życia – mechanizm działania

Naukowcy prowadzący badanie zidentyfikowali kilka możliwych dróg, którymi tyrozyna może wpływać na długość życia. W pierwszym rzędzie wskazują na udział tego aminokwasu w rozwoju insulinooporności. Stan ten jest silnie powiązany z wieloma chorobami wieku podeszłego, takimi jak cukrzyca typu 2 oraz schorzenia sercowo-naczyniowe. Badacze podkreślają, że podwyższone poziomy tyrozyny mogą nasilać problemy z przetwarzaniem glukozy przez organizm, co w dłuższej perspektywie przyspiesza procesy starzenia.

Drugim istotnym mechanizmem jest rola tyrozyny w produkcji substancji chemicznych w mózgu odpowiedzialnych za reakcję na stres. Jak wskazano, tyrozyna uczestniczy w syntezie neuroprzekaźników stresowych, które mogą obciążać układ metaboliczny i hormonalny. Efekt ten nie jest jednak identyczny u obu płci – substancje te wpływają na szlaki metaboliczne i hormonalne w sposób odmienny u mężczyzn i kobiet ze względu na różnice w sygnalizacji hormonalnej, co może tłumaczyć różnice w wynikach u obu płci.

Dodatkowo badacze zwracają uwagę na związek tyrozyny z odpowiedzią organizmu na dietę niskobiałkową. W modelach zwierzęcych restrykcja białkowa wydłuża życie, a tyrozyna i fenyloalanina należą do aminokwasów, których poziom spada w takich warunkach. Naukowcy sugerują, że chronicznie podwyższone stężenie tyrozyny może zakłócać te korzystne mechanizmy.

Różnice między mężczyznami a kobietami

Jednym z najbardziej interesujących wniosków całego badania jest wyraźna różnica między płciami. Mężczyźni naturalnie mają nieco wyższe średnie poziomy tyrozyny we krwi niż kobiety – różnica ta wynika zarówno z genetyki, jak i z wpływu hormonów.

W artykule omawiającym wyniki badań stwierdzono, że wyższe poziomy tyrozyny były niezależnie związane z krótszą długością życia wyłącznie u mężczyzn (−0,91 roku na odchylenie standardowe), podczas gdy u kobiet efekt był słaby i nieistotny statystycznie (−0,36 roku).

Autorzy zaznaczają, że ta naturalna różnica w poziomach tyrozyny między płciami może częściowo tłumaczyć długotrwałą lukę w długości życia między mężczyznami a kobietami. Badacze napisali wprost, że redukcja tyrozyny u osób z podwyższonymi stężeniami może przyczynić się do wydłużenia życia, „z potencjalnymi różnicami specyficznymi dla płci”. Dodają jednocześnie, że niezbędne są dalsze badania nad wpływem tego aminokwasu na długość życia obu płci.

Ograniczenia badania

Badanie nie dotyczyło bezpośrednio osób przyjmujących suplementy tyrozyny w standardowych dawkach. Analizowało naturalne, genetycznie uwarunkowane poziomy tego aminokwasu krążące we krwi – te same, które można podnieść zarówno poprzez dietę wysokobiałkową, jak i regularną suplementację. Nie oznacza to zatem automatycznego negowania stosowania tyrozyny w krótkim okresie czasu.

Efekt skracający życie zaobserwowano przede wszystkim przy istotnie podwyższonych wartościach, a jego wielkość – około roku życia na znaczące odchylenie od średniej – jest zauważalna, ale nie dramatyczna.

Autorzy badania sami podkreślają kilka istotnych ograniczeń, które warto mieć na uwadze przed wysunięciem pochopnych wniosków. Po pierwsze, analiza obserwacyjna opierała się na pojedynczym pomiarze poziomów aminokwasów, co nie oddaje w pełni ich zmienności w czasie.

Po drugie, choć metoda randomizacji Mendla znacznie wzmacnia wnioski o potencjalnym związku przyczynowym, nadal opiera się na pewnych założeniach statystycznych, które – mimo licznych testów wrażliwości – nie dają stuprocentowej pewności.

Dodatkowo badanie przeprowadzono głównie na populacji europejskiej pochodzącej z UK Biobank, dlatego wyniki wymagają potwierdzenia w innych grupach etnicznych i geograficznych. Nie przeprowadzono również bezpośrednich badań interwencyjnych, które testowałyby, czy celowe obniżenie poziomów tyrozyny (na przykład poprzez modyfikację diety lub inne interwencje) rzeczywiście wydłuża życie.

Czym jest tyrozyna i jak działa?

Tyrozyna to jeden z aminokwasów budujących białka w organizmie człowieka. Należy do grupy aminokwasów endogennych, co oznacza, że organizm potrafi ją wytwarzać samodzielnie z innego aminokwasu – fenyloalaniny. L-tyrozyna naturalnie występuje w wielu produktach spożywczych bogatych w białko, takich jak mięso, ryby, nabiał, jaja czy rośliny strączkowe. W organizmie pełni kilka ważnych funkcji metabolicznych, ale najbardziej znana jest jej rola w produkcji substancji chemicznych niezbędnych do prawidłowego funkcjonowania mózgu i układu hormonalnego.

Głównym mechanizmem działania tyrozyny jest jej udział w syntezie katecholamin – grupy neuroprzekaźników i hormonów, do których należą dopamina, noradrenalina i adrenalina. W mózgu tyrozyna jest przekształcana przez enzym hydroksylazę tyrozynową w L-DOPA, a następnie w dopaminę. Dopamina odpowiada zaś za motywację, poczucie nagrody, regulację nastroju oraz funkcje poznawcze takie jak koncentracja i pamięć. Noradrenalina z kolei wpływa na czujność, uwagę i reakcję na stres, podnosząc poziom pobudzenia układu nerwowego. Dzięki temu tyrozyna wspiera organizm w sytuacjach wymagających wysokiej wydajności umysłowej lub fizycznej.

W warunkach normalnych mózg i nadnercza mają wystarczające zapasy tyrozyny. Jednak w okresach silnego stresu, braku snu, intensywnego wysiłku poznawczego lub chronicznego zmęczenia zapasy katecholamin mogą się szybko wyczerpywać. W takich momentach dodatkowa suplementacja tyrozyną może wspomagać lepszą odporność psychiczną i utrzymanie sprawności umysłowej.

Czy suplementacja tyrozyną jest bezpieczna?

Suplementacja L-tyrozyną jest uznawana za bezpieczną w krótkim okresie przy stosowaniu zalecanych dawek. Według WebMD i Cleveland Clinic dawki do 150 mg na kilogram masy ciała dziennie przez maksymalnie 3 miesiące są dobrze tolerowane u większości zdrowych osób. Typowe dawki stosowane w suplementach (500–2000 mg dziennie) mieszczą się w bezpiecznym zakresie i rzadko powodują poważne skutki uboczne.

Najczęściej zgłaszane działania niepożądane to łagodne dolegliwości takie jak nudności, ból głowy, zmęczenie lub zgaga. U osób zdrowych ryzyko jest niskie, jednak tyrozyna może wchodzić w interakcje z niektórymi lekami – przede wszystkim z hormonami tarczycy czy inhibitorami MAO.

Długoterminowe bezpieczeństwo suplementacji tyrozyną nie zostało jak dotąd rzetelnie sprawdzone, a najnowsze badanie z UK Biobank każe zachować pewną ostrożność. Zawsze najlepiej skonsultować suplementację z lekarzem, szczególnie jeśli przyjmujesz inne leki lub masz problemy zdrowotne.

Przeczytaj także:

• 2-3 filiżanki kawy mogą chronić przed depresją
• Częsta masturbacja poprawia jakość nasienia
• Tak trening siłowy wpływa na testosteron

Opracowanie: Portal dla mężczyzn The Forge. Źródła podane w treści w formie aktywnych linków. Treści w The Forge mają charakter informacyjny i edukacyjny. Nie zastępują porady lekarskiej, dietetycznej ani indywidualnej porady finansowej. Zawsze konsultuj ważne decyzje ze swoim lekarzem lub doradcą.